Hoe herken je een shock?
Van de term shock heeft bijna iedereen wel eens gehoord. Toch wordt het woord vaak verkeerd gebruikt. Als iemand zegt “ik was in shock” na het horen van slecht nieuws, dan bedoelt men meestal een emotionele reactie. Maar een medische shocktoestand is iets totaal anders – en potentieel levensbedreigend. In deze blog lees je hoe je een shock bij iemand herkent, welke symptomen bij shock horen en wat je moet doen als iemand tekenen van shock vertoont. Ook leggen we de verschillende soorten lichamelijke shock uit.
Hoe herken je een shock?
Van de term shock heeft bijna iedereen wel eens gehoord. Toch wordt het woord vaak verkeerd gebruikt. Als iemand zegt “ik was in shock” na het horen van slecht nieuws, dan bedoelt men meestal een emotionele reactie. Maar een medische shocktoestand is iets totaal anders – en potentieel levensbedreigend. In deze blog lees je hoe je een shock bij iemand herkent en hoe je moet handelen.
Wat is een shock?
Een shocktoestand ontstaat als er onvoldoende bloedcirculatie in het lichaam is. Hierdoor daalt de bloeddruk en krijgen vitale organen zoals het hart, de hersenen en de longen onvoldoende zuurstof. Het lichaam schakelt automatisch over naar een beschermingsmodus: het stuurt bloed weg van minder belangrijke organen, om de belangrijkste functies in leven te houden. Shock is een ernstig medisch noodgeval. Hoe sneller je een shock herkent, hoe groter de kans op herstel zonder blijvende schade.
Symptomen van shock
De symptomen van shock zijn in vrijwel alle gevallen herkenbaar aan een combinatie van lichamelijke en mentale signalen. Dit zijn de meest voorkomende kenmerken van een shocktoestand:
Bleke, klamme huid
Bij shock wordt het bloed weggetrokken uit de huid om vitale organen te beschermen. Hierdoor ziet de huid er bleek of grauw uit en voelt deze koud of klam aan. Overmatig zweten is een veelvoorkomend bijkomend symptoom.
Misselijkheid of braken
Plotselinge misselijkheid of overgeven kan een teken zijn van een beginnende shocktoestand. Neem deze signalen serieus, zeker als ze optreden in combinatie met andere symptomen.
Verwardheid of sufheid
Een verlaagd zuurstofniveau in de hersenen zorgt ervoor dat het slachtoffer verward raakt, niet meer goed uit zijn woorden komt of vreemd reageert. Dit kan ook gepaard gaan met onrust of plotselinge angst.
Andere symptomen van shock:
- Dorstgevoel
- Snelle, oppervlakkige ademhaling
- Snelle maar zwakke polsslag
- Duizeligheid
- Flauwvallen of bewusteloos raken
Let op: hoe meer symptomen zich tegelijkertijd voordoen, hoe groter de kans dat er sprake is van een echte medische shocktoestand. Twijfel je? Bel altijd direct 1-1-2.
Wat te doen bij shock?
Wanneer je een shock vermoedt, is snel handelen belangrijk. Dit doe je:
- Bel direct 1-1-2.
- Leg het slachtoffer plat neer (tenzij er letsel is dat dit verhindert).
- Zorg voor rust en blijf bij het slachtoffer.
- Houd het slachtoffer warm met een deken of jas.
- Controleer regelmatig ademhaling en bewustzijn.
Een EHBO-cursus helpt je om met zelfvertrouwen te handelen bij noodgevallen zoals een shock. Bekijk hier onze EHBO-cursus voor volwassenen en kinderen.
Soorten shock
Er zijn verschillende soorten lichamelijke shock, elk met een andere oorzaak, maar grotendeels dezelfde symptomen. Hieronder bespreken we de vier meest voorkomende vormen:
Obstructieve shock
Deze vorm van shock ontstaat door een verstopping in de bloedcirculatie, bijvoorbeeld door een bloedprop of longembolie. Hierdoor wordt het bloed onvoldoende rondgepompt.
Distributieve shock
Bij distributieve shock, zoals anafylactische shock, septische shock of neurogene shock, staan de bloedvaten te ver open. Hierdoor daalt de bloeddruk drastisch en bereikt het bloed belangrijke organen niet meer.
Cardiogene shock
Bij cardiogene shock is het hart zelf het probleem. Door bijvoorbeeld hartfalen heeft het hart onvoldoende kracht om bloed rond te pompen.
Hypovolemische shock
Deze vorm ontstaat door ernstig vocht- of bloedverlies, bijvoorbeeld door een verwonding of uitdroging. Er is te weinig volume in de bloedbaan om het lichaam goed van zuurstof te voorzien.
Shock herkennen redt levens
Een shock is een stille, maar levensgevaarlijke noodsituatie. Door de symptomen van shock snel te herkennen en te weten wat je moet doen, kun je het verschil maken tussen leven en dood.
Wil je leren hoe je levensreddend kunt handelen bij shock, verstikking, brandwonden en meer? Volg dan een erkende EHBO-cursus bij Savitae.